Nieuws

Tweede editie Energy-Up maakt een complete energieneutrale woningvoorraad realistischer dan ooit

13 februari 2018

Hoe gaan we alle Nederlandse woningen de komende pakweg 30 jaar energieneutraal maken? Afgelopen donderdag zetten in de Spoorwegkathedraal in Utrecht bijna 400 professionals, waaronder veel leden en partners van Stroomversnelling, hun tanden in dit ambitieuze vraagstuk. Kennis, ambities en contactgegevens werden volop gedeeld waarbij een positieve kijk op de toekomst de boventoon voerde.

Met 2050 als stip op de horizon, draaide het vandaag om opschaling, innovatie en versnelling. Dagvoorzitter Marcel Brosens kon tevreden constateren dat meer dan de helft van de aanwezigen werkt aan een nul-op-de-meter-project. Er is meer dan genoeg praktijkervaring en kennis in huis om energieneutraal wonen gedurende de dag een vlucht te laten nemen. Maar voor iedereen onderling aan de slag kon, startten we met een hoopgevende boodschap vanuit de politiek én een prachtige onderscheiding voor bouwbedrijf BAM.

Lees hieronder over de dag, de speech van minister Ollongren, de uitreiking van het eerste complete NOM Keur aan BAM, de inzichten van consumentenpsygoloog Niels Götz, de positieve energie van Diederik Samsom, lees over de masterclasses, workshops,  download de presentaties van de sessies, bekijk alle foto’s of het filmpje dat we tijdens de dag maakten.

Minister Kajsa Ollongren onderstreept belang energieneutraal wonen

In 2050 moeten alle Nederlandse woningen aardgasvrij zijn. Een zowel belangrijk als urgent onderwerp binnen het regeerakkoord, bleek uit de speech van Kajsa Ollongren, minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De gebeurtenissen in Groningen vormen wat haar betreft een enorme motivatie om in het hier en nu te zorgen voor een duurzame invulling van de energievoorziening. De minister pleitte dan ook voor goede samenwerking met alle partijen die te maken hebben met wonen – ‘zonder remmende werking van de overheid’  – , experimenteren met aardgasvrije wijken – ‘het liefst starten we nog dit jaar met de eerste twintig’  – en het doorzetten van in het verleden gemaakte afspraken omtrent energiebesparende maatregelen in verschillende akkoorden.

Ook benadrukte de minister het belang van aanjagende partijen als Stroomversnelling: ‘Het is fantastisch dat er al zoveel concrete stappen zijn gezet op het gebied van energieneutraal wonen. Nu moeten we zorgen voor schaalvergroting. Dus laten we zoveel mogelijk ervaring en expertise delen, zodat ook anderen hiervan kunnen leren.’

Eerste complete NOM Keur voor… BAM!

De aanwezigen van Energy-Up 2017 herinneren zich vast nog de introductie van NOM Keur. Een keurmerk dat de energieprestaties en kwaliteiten garandeert die horen bij nul-op-de-meter-woningen en verloopt over drie fases: propositie, toepassing en levensduur. Nu, een jaar later mocht Bouwbedrijf BAM uit handen van Minister Ollongren en Ivo Opstelten, directeur Stroomversnelling, het eerste complete certificaat ontvangen. Een terechte onderscheiding! BAM is NOM-aanbieder van het eerste uur en tovert inmiddels drie woningen per dag om naar nul-op-de-meter.

Joost Nelis van BAM: ‘Ik ben ontzettend trots. Het is fantastisch dat inmiddels is gebleken dat de woningen niet alleen technisch op orde zijn, maar ook de prestatiegaranties worden waargemaakt. Bewoners worden blij van hun woning en de meeste mensen krijgen zelfs geld terug op hun energienota. Een geweldige stimulans om door te gaan. We móeten van dat aardgas af. Dus ik wil iedereen hier dan ook meegeven: kom in beweging, ga aan de bak en zorg dat je volgend jaar ook op dit podium staat! De urgentie is er.’

Masterclasses

Na de plenaire sessie lieten deelnemers zich tijdens twee masterclasses naar keuze bijpraten door experts. De veel interesse ging uit naar Aardgasvrije wijken – wat zijn de huidige ontwikkelingen, welke gemeenten zijn al aan het experimenteren en wat zijn de belangrijkste knelpunten en lessen –, Bewoners & nul-op-de-meter – over de lessen die huurders ons leerden zowel voor als na de renovatietrajecten –, Hoogbouw naar hoogst haalbaarover de technische en juridische (on)mogelijkheden bij nul-op-de-meter bij hoogbouw tot vijf woonlagen – en Nul-op-de-meter met een warmtenet, over het optimaal combineren van isolatie, ventilatie en centrale opwekking van nieuwe non-fossiele warmte in hoogbouwcomplexen. Ga naar alle presentaties van de masterclasses.



Spoedcursus klantpsychologie: inzichten van consumentenpsycholoog Niels Götz

Huurders meekrijgen is al een hele klus, laat staan particuliere woningeigenaren. De stap van ‘ja ik heb interesse’ naar ‘ja, ik wil’ blijkt bij nul-op-de-meter nog altijd groot. Waarom eigenlijk, we hebben toch een goed product? En hoe verkleinen we die stap? Tijdens de tweede plenaire sessie van de dag deelde consumentenpsycholoog Niels Götz belangrijke inzichten en tips, waaronder:

  • Denken is over-rated en luxe. De mens is een gewoontedier: maar liefst 95% van ons gedrag is gewoontegedrag. Denken kost veel energie, dus hersenen zoeken patronen en vuistregels. Daar komt nog bij dat langetermijnplanning plaatsvindt in het menselijk brein, dat regelmatig ondergeschikt is aan ons op veel primairder niveau werkende reptielen- en zoogdierenbrein.
  • Voor de gemiddelde mens geldt: nieuw = eng. De grote massa bestaat uit een wezenlijk ander type mens dan koplopers. Ontwikkel je product dus samen met middenmoters in plaats van ‘early adopters’.
  • Belangrijk: het energieniveau van de bewoner zelf. Heeft hij/zij wel de energie om aanpassingen aan de woning te overwegen en ondergaan? Vijftigplussers hebben vaak het minst aan hun hoofd en dus ruimte voor dit soort grote stappen. De accu blijkt in het algemeen het volst na de zomervakantie, aan het begin van het jaar en binnen drie jaar na een verhuizing.

Hij onderscheidde vier verschillende ‘knoppen’ om aan te draaien:

  • Gaspedaal: trigger de motivatie én de urgentie (speel in op emoties, verzand niet in technisch jargon!)
  • Handrem: haal drempels weg
  • Herkenning: maak gebruik van al bekende positieve associaties
  • Gemak: ontzorg

Waarbij we vooral dienen in te spelen op het onderbewuste. Dit krijgen we mee door:

  • Schaarste: dit maakt begerig
  • Wederkerigheid: wie iets krijgt, is geneigd iets terug te doen
  • Sociaal bewijs, vanuit de gedachte: als de massa het oké vindt, zal het wel oké zijn
  • Autoriteit: een positief oordeel van een expert werkt overtuigend
  • Sympathie en herkenning: betrek ‘ons soort mensen’ erbij en zorg voor een sympathieke, persoonlijke afzender.
  • Commitment en consistentie: wie eenmaal A zegt, is sneller geneigd ook B te zeggen

Tot slot nog een eye-opener: bij woonzaken telt niet de stem van de man, maar van de vróuw het zwaarst. Motieven die bij hen een belangrijke rol spelen, zijn sociaal bewijs, comfort – achterhaal goed wat dit per persoon inhoudt! – en onafhankelijkheid. Maar ook esthetiek, dagelijks praktisch nut en de zooi-factor (hoeveel troep levert een renovatie op).



Safari & workshops

In de middag kon er gekozen worden tussen een safari naar een Nul op de Meter project, waarvoor veel aanmeldingen waren, of twee verdiepende, interactieve workshops.

Objectgebonden financiering was twee keer bommetje vol. Tijdens deze workshop werd toegelicht hoe dit potentiële instrument een oplossing kan zijn voor particuliere woningeigenaren die vergaande energiebesparende mogelijkheden financieel moeilijk rond krijgen. Daarnaast werd er ingegaan op mogelijke uitwerkingsvormen. Andere populaire workshops waren NOM-Ready komt tot leven – hoe kan NOM-Ready aan de keukentafel vorm krijgen? – en De onbenutte Kansen op succes: samenwerken en het centraal stellen van bewonersbelangen zijn belangrijke succesfactoren van renovaties met hoge energieambities, maar hoe doe je dat? Ga naar het overzicht van alle presentaties.

Nieuwe energie positivist Diederik Samsom

Na de groepsfoto en een klassiek spelletje ‘over de streep’, waarbij maar weer bleek hoe goed koplopers in staat kunnen zijn de massa mee te krijgen, was het tijd voor de derde plenaire sessie met Diederik Samsom. Uit het beeld dat hij schetste van een buurt in 2025 – waar warmtepompen, zonnepanelen, efficiënt op- en ontladende elektrische auto’s en o.a. een energiemunt de normaalste zaak van de wereld zijn – sprak een enorm vertrouwen in de toekomst van nieuwe energie.

Diederik: ‘Ik ben optimistischer dan ooit. Er is in korte tijd zoveel veranderd. Waren offshore windmolenparken in 2010 nog onbetaalbaar, nu is het mogelijk zonder dat er een Euro subsidie aan te pas komt. Zonnepanelen zijn inmiddels niet aan te slepen. Elektrische auto’s zijn hot. Ik voorspel dat vanaf 2021 een elektrische middenklasser goedkoper is in aanschaf en gebruik dan zijn benzine-equivalent. En wat betreft zonne-energie: 500 km2 aan panelen is voldoende voor onze totale energievoorziening. China bouwt momenteel 400 km2 per maand, dus ja, in dertig jaar kunnen wij écht die 500 km2 realiseren.’

Bovendien is de urgentie er, de huidige gebeurtenissen – denk aan aardbevingen in Groningen – vragen om aanpassing. Diederik: ‘Het is zaak dat we dit momentum maximaal gebruiken om een echte revolutie plaats te laten vinden. De komende jaren zijn cruciaal.’

Hoe? Door samenwerking – ‘alle opties en ideeën zijn nodig om de juiste mix te laten ontstaan’ – en door vooral nú te beginnen. ‘Niemand weet nu al hoe de laatste woning eruit gaat zien, maar we weten allemaal hoe de eerste woning aangepakt moet worden. De lessen hieruit kunnen de basis leggen voor de structurele aanpak van alle wijken en woningen.’ Er is ook zeker een rol weggelegd voor de politiek. Zo moeten lokale en regionale politiek het aandurven om de belofte van aardgasloos waar te maken door vergaande besluiten te nemen over energiesystemen en de Rijksoverheid zal de komende tijd de financiering van de transitie moeten bedenken. En de bouw moet als de wiedeweerga met nieuwe, betaalbaardere concepten komen. Diederik: ‘Vanaf nu gaat duurzame groei niet langzamer dan we dachten, maar sneller. Ik ben ervan overtuigd dat we het halen. De toekomst ligt in onze handen. Ik vestig al mijn hoop op u, aan de slag dus.’

En nu verder aan de slag!

Een uiterst optimistische slotsessie van een inspirerende dag. Waaraan Stroomversnellingdirecteur Ivo Opstelten dan ook enkel de twee voor hem belangrijkste lessen toevoegde. Allereerst het belang van transparantie. ‘Tijdens de Masterclass De Energieprestatievergoeding binnenstebuiten werd me scherp duidelijk dat veel zaken weliswaar goed geregeld zijn, maar nog niet bekend genoeg.’ Ten tweede het belang van empathie ten opzichte van bewoners. ‘We moeten leren niet zozeer te praten over de spullen, maar over het efféct van de spullen. Dat vinden mensen veel belangrijker. Hier gaan we dan ook hard aan werken het komend jaar.’

Wat vonden de bezoekers van Energy-Up?

Edwin Buser van BZK Bouwen & Energie: ‘Ik houd me bezig met verduurzaming van de gebouwde omgeving en werk aan de voorbereiding van het nieuwe klimaatakkoord. Stroomversnelling loopt voorop met innovatieve concepten. Het is dan ook mooi om hier bij Energy-Up de stand van de techniek te zien en van elkaar, vanuit verschillende velden, te horen waar we mee bezig zijn. Er liggen momenteel volop kansen om doelstellingen te realiseren. Ik geloof er oprecht in dat we die van 2050 gaan halen; vandaag is voor mij weer bevestigd dat het kán.

Hans Jager, voorzitter Duurzame Energie Coöperatie De Blaak en energie-adviseur van de gemeente: ‘Particulieren kijken vaak enorm op tegen de overgang naar NOM-woningen, net als tegen Van Gas Los. De wil is er wel, maar mensen veranderen liever stapsgewijs. Ik wilde hier op Energy-Up dan ook vooral graag horen hoe we NOM-Ready kunnen invullen. Het verhaal van Niels Götz is me het meest bijgebleven. Interessant hoe het menselijk brein bij verleiding blijkt te werken. De mens denkt absoluut niet rationeel, dus het is zaak dat we goed aanvoelen welk type persoon er tegenover ons zit en wat bij hem of haar de triggers zijn. En we zetten zo graag in op comfort, maar hier blijken mensen verschillende voorstellingen bij te hebben. We moeten dus leren doorvragen. En techniek is voor de meeste mensen helemaal niet belangrijk; daar moeten we het ook niet te snel over hebben, al helemaal niet in jargon. Iets om erg alert op te zijn.’

Pieter van Gent, bestuurslid Stroomversnelling en Senior Business Manager bij BASF: ‘Ik sta hier met twee petten op. Als Business Manager kijk ik naar mogelijkheden voor samenwerking met partijen die renovatieproducten maken. En als bestuurslid ben ik trots op de Stroomversnelling, én op Nederland, dat we in staat zijn om zo’n beweging met elkaar van de grond te krijgen en op te stuwen. Die daadkracht en het egalitaire – als in: we zetten sámen de schouders eronder ongeacht wie je bent – is typisch Nederlands. Ik vond de workshops vandaag ook erg interessant. Zo heb ik geleerd wat NOM Keur nu precíes inhoudt en hoe hoog de lat eigenlijk ligt. Best hoog, zo bleek. Het meest inspirerend vond ik de lezing van Diederik Samson. Die man is zo positief. Hij denkt oprecht dat het mogelijk is om de doelstellingen van 2050 te halen. Ik geloof er zelf ook in, maar hij gaf met goed onderbouwde argumenten en op een aanstekelijke manier aan dat de toekomst al begonnen is. We zitten in een stroom die niet meer te stoppen is.’

Heb je ook vragen of feedback over Energy-up, Stroomversnelling of één van de onderwerpen die zijn besproken? Laat het ons dan weten!

 


Presentaties tijdens de sessies:

Masterclasses

Workshops