Nieuws

Tenders versnellen innovatie en industrialisatie van een energieneutrale gebouwde  omgeving

01 mei 2018

Een handreiking van Stroomversnelling voor de sectortafel gebouwde omgeving

Aan het einde van deze kabinetsperiode moet het mogelijk zijn jaarlijks 200.000 woningen CO2-neutraal te maken. De sectortafel gebouwde omgeving buigt zich over de vraag hoe die snelle opschaling kan worden bereikt.  Als we terugrekenen vanuit 2050, oftewel backcasten, gaan we het met de huidige stappen en productiecapaciteit niet redden. Wat we nodig hebben, is een instrument dat de markt prikkelt om nieuwe renovatieproducten te ontwikkelen, te produceren en aan te bieden. Industrieel vervaardigde renovatieproducten die beter, gewilder en goedkoper zijn. Daarom biedt Stroomversnelling bestuursvoorzitter Leen van Dijke vandaag een handreiking aan Diederik Samsom, voorzitter van de sectortafel gebouwde omgeving.

Stroomversnelling stelt voor om daarvoor een tenderregeling in het leven te roepen, net als bij wind op zee is gebeurd. Daar is met tenders succesvol gestuurd op innovatie en schaalvergroting, met als doel kostprijsverlaging. Eenzelfde SDE+-achtige benadering kan ook binnen de bouwsector radicale innovatie en industrialisatie op gang brengen. Het segment woningen dat zich daarvoor momenteel het beste leent, zijn laagbouwwoningen gebouwd tussen 1950 en 1995. Niet alleen omdat die woningen een beperkt aantal typologieën hebben, maar ook omdat hier 40 procent van de CO2-uitstoot van de gebouwde omgeving zit en ze vaak hard aan renovatie toe zijn.

De afgelopen jaren zijn er diverse energieneutrale proposities ontwikkeld die voor woningcorporaties al wel rendabel zijn, maar voor woningeigenaren nog zeker 30 tot 35 procent in kostprijs moeten dalen om aantrekkelijk te worden. Die kostprijsverlaging ontstaat pas met productielijnen die op grote schaal renovatiecomponenten maken, zeker 8.000 tot 10.000 per jaar. De subsidietender kan in eerste instantie worden gebruikt om de nog te hoge kostprijs te compenseren. Door de innovatie-impuls en de schaal die ontstaat, zal de kostprijs vervolgens daadwerkelijk dalen. Zo is het ook bij de windparken op zee gegaan.

Aanzet tot een subsidieregeling

Subsidies helpen alleen als ze de innovatiebereidheid van de bouwsector versterken en uiteindelijk ten goede komen aan de woonconsument. Bij voorkeur in de vorm van betere producten en een kostprijs die evenredig is aan de kosten van de energierekening en het noodzakelijk onderhoud. De investering moet voor bewoners dus woonlastenneutraal te financieren zijn. Een handreiking voor een mogelijke opzet:

Kies 5 veelvoorkomende woningtypologieën en inventariseer de wijken waar deze typologieën veel voorkomen (in de orde van 100.000 stuks). Maak waar mogelijk een koppeling met de 20 aan te wijzen ‘aardgasvrije wijken’.

Schrijf maximaal 5 tenders uit voor de aanpak van minimaal 3000 woningen. Daag de markt uit om een propositie te maken die woonlastenneutraal is.
Stel een overbruggingsbedrag van maximaal 25.000 euro per gerealiseerde woning beschikbaar.
Stel een marketingplan verplicht. Het winnende consortium verkoopt zelf zijn propositie en ontvangt pas bij verkoop de overbruggingssubsidie.
De partij die met een industrieel op te schalen concept de hoogste ambitie haalt op het niveau van besparing (vraagreductie) met een zo laag mogelijk overbrugginsbedrag, wint de tender.

Voorwaarde voor succes in het verduurzamen van de gebouwde omgeving, met name in het particuliere segment, is een toegankelijke financiering. Daarom pleit Stroomversnelling ervoor om naast de tenderregeling met als doel kostenverlaging, financieringsvormen te ontwikkelen die élke doelgroep de kans geven om de eigen woning te verduurzamen. Bijvoorbeeld via een objectgebonden financiering.