Nieuws

REnnovates onderstreept belang van uitwisselen data op wijkniveau

31 augustus 2018

“Kostbare uitbreidingen van het elektriciteitsnetwerk tot een minimum beperken”

In september 2015 ging het Europese innovatieproject REnnovates van start. Met Koninklijke BAM Groep als penvoerder werkten negen internationale partners drie jaar lang samen aan een traject dat direct voortvloeit uit de eerste activiteiten van BAM binnen de Stroomversnelling. Monitoring van de energieprestaties van NOM-woningen in Heerhugowaard, Soest en Woerden – onderdeel van het Stroomversnelling programma – was een belangrijke pijler van het REnnovates traject. Op dinsdag 28 augustus jl. werd het EU-programma afgesloten met een congres in Utrecht. Minister Wiebes was één van de sprekers.

Het Nul-op-de-Meter concept heeft grote invloed op de performance van energienetten, omdat het surplus aan opgewekte zonnestroom wordt ‘teruggeleverd’ aan het net. Dat is een nieuwe ontwikkeling, en hoe meer NOM-woningen er in de nabije toekomst (seriematig) gerealiseerd worden, hoe groter het effect op het net zal zijn. Dit kan in het slechtste geval leiden tot een onbalans. Een belangrijk doel van het REnnovates project is het realiseren van oplossingen die het elektriciteitsnet stabiliseren. Bijvoorbeeld door stroompieken af te vlakken. Rennovates gaat dus voor een deel over de ontwikkeling van smart grids, en het spreekt voor zich dat ook netbeheerders als Stedin en Alliander (beiden Stroomversnelling-leden) partner zijn in het project. Door energiesturing op wijkniveau een actief onderdeel te maken van het NOM verduurzamingsconcept hoopt BAM een betere businesscase te bereiken voor de grootschalige renovatie van sociale huurwoningen. Op de Nederlandse demo-sites in Heerhugowaard, Soest en Woerden wordt onder andere geëxperimenteerd met waterbuffervaten, thuisbatterijen en wijkbatterijen en de resultaten worden nauwkeurig gemonitord en geanalyseerd.

BAM zocht voor REnnovates samenwerking met acht Europese partners. Dit zijn de bouwondernemingen Mostostal uit Polen en Mondragon uit Spanje; verder uit België de onderzoeksorganisatie VITO/EnergyVille, de smart grid start-up Enervalis en Belfius Bank; uit Finland MassiveCell Technologies (innovatieve batterijsystemen) en tenslotte uit Duitsland elektronicafirma KEO. De Europese Commissie verleende in totaal € 6 miljoen euro subsidie in het kader van Horizon 2020, het Europese programma voor onderzoek en innovatie.

Een dag voor het afsluitende congres in Utrecht spraken we met Jan Jaap Blüm (Directeur BAM Energy Systems).

Wat is volgens u de essentie van het REnnovates-project?
“Het gaat erom dat we beter inzicht krijgen in de collectieve effecten van all electric woningen. Een NOM-woning kun je zien als een oplossing op individueel niveau, maar als je alleen per woning kijkt naar de opwek en het verbruik van stroom, dan is dat suboptimaal. Door de inzet van collectieve technische oplossingen op wijkniveau kunnen we straks de situatie zodanig onder controle brengen dat we de netbeheerder voor een deel kunnen ontzorgen. De uitdaging voor ons is om schommelingen en pieken in de belasting van het elektriciteitsnet tot een minimum beperken. We moeten ons NOM-concept dus zodanig optimaliseren dat seriematige renovatie op wijkniveau geen negatieve gevolgen heeft voor het netbeheer, en dat we kostbare uitbreidingen van het elektriciteitsnetwerk tot een minimum beperken.”

Woningen gaan per saldo dus minder stroom terugleveren aan het net?
“Dat klopt, hoewel we nu nog niet precies kunnen zeggen om welke percentages het gaat. We moeten meer monitoren om de totale impact goed in te kunnen schatten. En we blijven  experimenteren met nieuwe buffer-oplossingen. Innovatie op dit punt is echter ook verweven met de regelgeving rond saldering. De terugleververgoeding waar minister Wiebes momenteel aan werkt remt wat ons betreft de innovatie. Wij zien geen financiële prikkel om opgewekte energie op te slaan. Vernieuwingen op het gebied van kortdurende opslag worden hierdoor afgeremd.”

Hoe verloopt de samenwerking met de netbeheerders?
“Dat is een interessante samenkomst van twee werelden: wat er voor de meter gebeurt en wat er achter de meter gebeurt. Nu wordt wat er aan de voorkant geleverd wordt aangepast aan wat er achter de meter gevraagd wordt. Het beheer van het net is dus vraaggestuurd en de flexibiliteit zit in het aanbod. Straks is dat precies andersom. We zullen de vraag flexibel moeten maken, en we moeten de vraag matchen met het beschikbare aanbod. Hoe beter we dat doen, hoe beter de netbeheerder ’s nachts slaapt. Deze aanpak vertegenwoordigt dus ook een financiële waarde voor de beheerder. Hoe we die waarde met elkaar gaan verrekenen, daarover zal nog gepolderd moeten worden. Daarom is het ook van belang dat de minister acte de présence geeft op het eindcongres. De minister weet dat er momenteel een sneeuwbal van de berg rolt. Het gaat erom dat hij alle partijen de gelegenheid geeft om te doen waar ze goed in zijn. Wij weten wat er achter de meter gebeurt. Wij zetten de apparaten neer, en we zien wat er gebeurt. Dat zijn dingen die energiebedrijven niet weten. Daarom moeten we samenwerken.”

Hoe verloopt de internationale samenwerking?
“Het is duidelijk dat de energietransitie niet iets is voor Nederland alleen. Het is echt een EU-brede opgave. Het H2020 programma zorgt ervoor dat we niet overal in Europa hetzelfde wiel gaan lopen uitvinden. Daarom is het goed om dit soort projecten op een internationaal niveau aan te pakken.”

Wat is voor nu de belangrijkste les van REnnovates?
Ik denk dat REnnovates ons met z’n allen heeft geleerd dat monitoring en het uitwisselen van data op wijkniveau smart housing en smart grids veel dichterbij brengt. Hoe dit te vertalen is naar breed toepasbare business modellen en nieuwe energieoplossingen is de volgende fase. Daarvoor hebben we meer input en meer getallen nodig vanuit de sytematiek die nu is ingezet. Daar zet BAM de schouders onder.”

Welke buurt in Nederland is als eerstvolgende aan de beurt?
“Dat is een rare vraag, heel Nederland is aan de beurt.”

 

Geschreven door Anton Coops